Baku

Baku
Bakı
Ilustracja
Herb
Herb
Przydomek: Küləklər şəhəri („miasto wiatrów”)
Państwo

 Azerbejdżan

Data założenia

V wiek

Burmistrz

Eldar Azizov

Powierzchnia

2130 km²

Wysokość

-28 m n.p.m.

Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość


2 262 600[1]
1050 os./km²

Nr kierunkowy

+994

Kod pocztowy

AZ1000, AZ1002, AZ1006, AZ1044, AZ1063, AZ1072

Tablice rejestracyjne

10

Podział miasta

12 rejonów

Położenie na mapie Azerbejdżanu
Mapa konturowa Azerbejdżanu, po prawej znajduje się punkt z opisem „Baku”
Ziemia40°23′N 49°52′E/40,383333 49,866667
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Baku (azer. Bakı bɑˈcɯ) – stolica i największe miasto Azerbejdżanu, najstarszy i największy port nad Morzem Kaspijskim. Znajduje się we wschodniej części kraju, na Półwyspie Apszerońskim. Położone jest na wysokości 28 m poniżej poziomu morza, będąc tym samym najniżej położoną stolicą świata oraz największym miastem położonym poniżej poziomu morza. W 2009 roku Baku zamieszkane było przez ponad 2 miliony mieszkańców, co stanowiło niemal 1/4 populacji Azerbejdżanu[2].

W latach 1917–1920 w Baku funkcjonowała polska placówka o charakterze konsularnym.

Etymologia nazwy

Nazwa miasta pochodzi od perskiego Badkube, oznaczającego „uderzenie wiatru”, w związku z częstymi i silnymi wiatrami północno-zachodnimi nawiedzającymi ten obszar.

Geografia

Położenie

Położone w południowej części Półwyspu Apszerońskiego, na zachodnim brzegu Morza Kaspijskiego (Zatoka Bakijska). Położone w pobliżu pól naftowych.

Klimat

Baku znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego półpustynnego (Klasyfikacja klimatów Köppena: BSk), z ciepłymi i suchymi latami oraz czasami wilgotnymi zimami. Silne wiatry występują przez cały rok. Blisko 10 dni rocznie, średnio po trzy w grudniu, styczniu i lutym mogą wystąpić opady śniegu.

Średnia temperatura i opady dla Baku
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 6,6 6,3 9,8 16,4 22,1 27,3 30,6 29,7 25,6 19,6 13,5 9,7 18,1
Średnie dobowe temperatury [°C] 4,4 4,2 7,0 12,9 18,5 23,5 26,4 26,3 22,5 16,6 11,2 7,3 15,1
Średnie temperatury w nocy [°C] 2,1 2,0 4,2 9,4 14,9 19,7 22,2 22,9 19,4 13,6 8,8 4,8 12,0
Opady [mm] 21 20 21 18 18 8 2 6 15 25 30 26 210
Średnia liczba dni z opadami 6 6 5 4 3 2 1 2 2 6 6 6 49
Średnie usłonecznienie (w godzinach) 90 89 124 195 257 294 313 282 222 146 93 102 2207
Źródło: Światowa Organizacja Meteorologiczna[3], HKO[4] (dane z lat 1971–1990)

Stosunki wodne

Na terenie Baku położone jest jezioro Böyükşor, największe na Półwyspie Apszerońskim[5]

Podział administracyjny

Baku dzieli się na 12 rejonów:

  • Binəqədi
  • Nizami
  • Nərimanov
  • Nəsimi
  • Pirallahı
  • Qaradağ
  • Sabunçu
  • Suraxanı
  • Səbail
  • Xətai
  • Xəzər
  • Yasamal

Historia

Miasto Wewnętrzne, pałac szachów Szyrwanu i baszta Dziewicza w Baku[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Pałac szachów Szyrwanu
Państwo

 Azerbejdżan

Typ

kulturowy

Spełniane kryterium

IV

Numer ref.

958

Region[b]

Europa i Ameryka Północna

Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę

2000
na 24. sesji

Obiekt zagrożony

2003–2009

  1. Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO
  2. Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Pierwsza wzmianka o osadzie na terenie dzisiejszego Baku pochodzi z II w.

Zabytki i atrakcje turystyczne

Muzeum Dywanów, wyglądające jak zwinięty dywan.
  • Miasto Wewnętrzne (azer. İçəri Şəhər) – otoczona murami najstarsza część miasta z IX wieku. Wewnątrz znajdują się m.in.:
  • Świątynia Ognia Ateszgah (azer. Atəşgah) w podbakijskiej miejscowości Surachany (azer. Suraxanı) – zrekonstruowana w XVII-XVIII wieku
  • Meczet Taza Pir w Baku – największy meczet w mieście, zbudowany w latach 1905–1914
  • cerkiew ormiańska – XVIII wiek (zamknięta i niedostępna do zwiedzania od czasu wojny z Armenią)
  • dworzec kolei elektrycznej „Sabunczyński” z 1928
  • Muzeum Miniaturowych Książek (azer. Miniatür Kitab Muzeyi)
  • Muzeum Literatury (azer. Ədəbiyyət Muzeyi)
  • Muzeum Dywanów (azer. Xalça Muzeyi) – w Centrum Muzealnym
  • Muzeum Historii Azerbejdżanu w dawnej rezydencji Zeynalabdina Tagijewa, którą projektował polski architekt Józef Gosławski
  • Aleja Szahidów – aleja-mauzoleum poległych bohaterów wojny z Armenią i zabitych przez Armię Radziecką w 1990.
    Baku. Baszta Dziewicza

Nauka i oświata

Baku jest głównym ośrodkiem naukowym kraju. Znajduje się tu wiele uniwersytetów, m.in.:

Sport

W Baku, w latach 2011–2015, rozgrywany był kobiecy turniej tenisowy, Baku Cup, zaliczany do rozgrywek cyklu WTA Tour. W 2015 roku w Baku odbyły się pierwsze Igrzyska Europejskie. W 2016 roku w Baku odbył się wyścig Formuły 1 – Grand Prix Europy, a od 2017 odbywa się Grand Prix Azerbejdżanu. W 2021 roku w Baku odbyły się mecze Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2020.

W mieście działa też kilka klubów piłkarskich:

Transport

Wejście na stację Həzi Aslanov

Około 20 kilometrów na wschód od centrum znajduje się port lotniczy im.Heydəra Əliyeva – największy węzeł lotniczy Azerbejdżanu.

Dworzec kolejowy Baku

W mieście znajduje się stacja kolejowa zapewniająca połączenia międzynarodowe i krajowe.

Baku posiada dwie linie metra, oraz wiele autobusowych. Tramwaje i trolejbusy zlikwidowano odpowiednio w 2004 i 2006 roku.

Polonia

  • Centrum Polskiej Kultury „Polonia”
  • Polonia–Azerbejdżan Wspólnota Polska
  • Rzymskokatolickie Towarzystwo Dobroczynności i Katolicka Wspólnota Polska[7].

Miasta partnerskie

Galeria

Przypisy

  1. Bakı şəhəri – Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsi. stat.gov.az. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-16)]. (azer.)..
  2. The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 14 listopada 2009 [dostęp 2017-06-07] [zarchiwizowane z adresu 2009-11-14] .
  3. Baku. World Weather Information Service – Światowa Organizacja Meteorologiczna.
  4. Climatological Normals of Baku. weather.gov.hk. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-19)]. – HKO.
  5. Sevinj Hajiyeva, Tarana Aliyeva, Mahlunga Yusifova. The ecological state of Boyuk Shor lake of Azerbaijan. „Environmental Monitoring and Assessment”. 192 (780), 2020. Springer. DOI: 10.1007/s10661-020-08762-9. ISSN 1573-2959. (ang.). 
  6. P. Kwiatkiewicz: Przemiany polityczne w Azerbejdżanie. Od republiki radzieckiej do współczesnego państwa. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2013, s. 172. ISBN 978-83-7780-532-9.
  7. Baza organizacji i instytucji polskich i polonijnych za granicą. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2018-08-12].

Bibliografia

Wikipedia
Zobacz multimedia związane z tematem:
Baku
  • Igor Abrosimow: Советская Россия: 1917–1991 – государство, политика, экономика, наука, культура, литература, искусство. proza.ru, 2009.
  • Encyklopedia Audiowizualna Britannica – Geografia I, RafałR. Jasiulewicz (red.), LeszekL. Baraniecki, Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 2006, ISBN 83-60563-07-1, ISBN 978-83-60563-07-6, ISBN 83-60563-04-7, ISBN 978-83-60563-04-5, ISBN 1-59339-330-X, ISBN 978-1-59339-330-4, OCLC 838992809 .
  • Andrzej Chodubski: „Aktywność kulturalna Polaków w Azerbejdżanie w XIX i na początku XX wieku”, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego”, nr 71/1986
  • Ryszard Badowski: „Polscy architekci w Baku na przełomie XIX i XX wieku”, [w:] „Polacy w Azerbejdżanie” pod red. Edwarda Walewandra, Instytut Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym KUL Lublin 2003
  • Andrzej Chodubski: „Polacy w Azerbejdżanie”, Wydawnictwo Adam Marszałek Toruń 2004
  • p
  • d
  • e
Stolice państw Azji
Państwa nieuznawane
na arenie międzynarodowej
Kontrola autorytatywna (stolica):
  • ISNI: 0000 0001 0679 3038
  • VIAF: 122420271
  • LCCN: n79110308
  • GND: 4080246-2
  • NKC: ge340745
  • J9U: 987007552627305171
  • WorldCat: lccn-n79110308
Encyklopedia internetowa: