Dinidoridae

Dinidoridae
Stål, 1867
Okres istnienia: eocen–dziś
PreꞒ
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
Q
56/0
56/0
Ilustracja
Coridius janus z podrodziny Dinidorinae
Ilustracja
Megymenum brevicornis z podrodziny Megymeninae
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

owady

Podgromada

uskrzydlone

Rząd

pluskwiaki

(bez rangi) Euhemiptera
(bez rangi) Heteropterodea
Podrząd

pluskwiaki różnoskrzydłe

Infrarząd

Pentatomomorpha

Nadrodzina

tarczówki

Rodzina

Dinidoridae

Synonimy
  • Coridiinae Schumacher, 1924
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Agregacja Cyclopelta siccifolia
Eumenotes obscura

Dinidoridae – rodzina owadów z rzędu pluskwiaków, podrzędu różnoskrzydłych i nadrodziny traczówek. Obejmuje ponad 115 opisanych gatunków, sklasyfikowanych w 18 rodzajach. Zamieszkują krainy etiopską, madagaskarską, orientalną, australijską, neotropikalną i południowy zachód krainy palearktycznej. Wszystkie są fitofagami ssącymi soki roślin. W zapisie kopalnym znane są od eocenu.

Morfologia

Pluskwiaki dużych rozmiarów[1][2], o ciele długości od 9 do 27 mm[2], przysadzistej budowy, kształtu jajowatego lub eliptycznego[1][2], u Dinidorinae o zarysie opływowym, u Megymeninae zaś często z bocznymi brzegami wyciągniętymi w guzki, ząbki, kolce lub płaty[2].

Głowa ma na bokach kile[1][2], a wzgórki z panewkami czułkowymi osadzone są poniżej nich i wskutek tego niedostrzegalne w widoku grzbietowym[2]. Policzki (bukule) są krótkie, płatowate, wyniesione[1][2] i z tyłu domknięte[2]. Zbudowana z czterech członów kłujka[1][2] jest zwykle krótka[2] i sięga najdalej między biodra środkowej i tylnej pary[1], u Amberiatini dochodzi jednak do czwartego segmentu odwłoka[3]. Czułki zbudowane są z czterech lub pięciu członów[1][2], z których przynajmniej dwa przedwierzchołkowe są spłaszczone[2].

Tułów odznacza się średnich rozmiarów, krótką, sięgającą do około połowy długości odwłoka, niezakrywającą przykrywek półpokryw, trójkątną w zarysie tarczką o wierzchołku stępionym lub zaokrąglonym[2][1]. Dominują formy długoskrzydłe, krótkoskrzydłe znane są u nielicznych gatunków[1]. Półpokrywy cechują się siatkowatym użyłkowaniem zakrywek[1][2]. Środkiem przedpiersia i śródpiersia biegnie podłużny rowek. Stopy zbudowane są z dwóch lub trzech członów[2].

Odwłok u większości Dinidorinae ma przetchlinki drugiego segmentu zasłonięte przez metapleury, a u pozostałych gatunków odsłonięte, odsunięte od tylnych krawędzi metapleur. Niemal u wszystkich gatunków trichobotria rozmieszczone są na sternitach od trzeciego do siódmego w parach na zgrubieniach położonych za każdą z przetchlinek[1][2]. Genitalia samicy mają uwstecznione gonangulum, a u większości gatunków także zredukowane, słabo zesklerotyzowane i pośrodkowo zrośnięte walwifery[2]. Genitalia samca mają błoniasty edeagus i zaopatrzoną w wyrostki koniunktywę[1].

Stadia larwalne mają ujścia grzbietowych gruczołów zapachowych odwłoka zlokalizowane pomiędzy tergitami czwartym i piątym oraz piątym i szóstym, natomiast między tergitami trzecim i czwartym występuje zamiast ujść blizna[2].

Ekologia i występowanie

Dane o biologii i ekologii tych owadów są skąpe[1]. Wszystkie gatunki są fitofagami ssącymi. Większość związana jest pokarmowo z dyniowatymi[1][2], a część z bobowatymi[2]. Poza tym pluskwiaki te podawane są z przedstawicieli arekowatych, astrowatych, herbatowatych, marzanowatych, męczennicowatych, morwowatych, mydleńcowatych, niecierpkowatych, pokrzywowatych, połapkowatych, powojowatych, psiankowatych, rutowatych, szarłatowatych, ślazowatych, toinowatych, wiechlinowatych i wilczomleczowatych[4], jednak zdecydowana większość tych obserwacji nie dotyczy żerowania, a jedynie bytowania na roślinie[2][1]. Poza tym obecność jednego gatunku stwierdzono wśród szczątków roślinnych i pod napływkami[2].

Większość przedstawicieli rodziny zamieszkuje strefy tropikalną i subtropikalną Starego Świata[5], a więc krainy orientalną, etiopską[2][1] i madagaskarską[3]. Sześć znanych z krainy orientalnej gatunków stwierdzono również w krainie australijskiej[1]. Wyjątkiem na tle rodziny jest rodzaj Dinidor ograniczony do Ameryki Południowej w krainie neotropikalnej[2][1]. Do krainy palearktycznej dochodzi Coridius viduatus, podawany z terenów Afryki Północnej, Lewantu i Półwyspu Arabskiego[6].

Taksonomia i ewolucja

Do rodziny tej zalicza się ponad 115 opisanych gatunków[7], sklasyfikowanych w 18 rodzajach[5][8], sześciu plemionach i dwóch podrodzinach[8]:

Takson ten wprowadzony został w 1867 roku przez Carla Ståla w randze podrodziny w obrębie tarczówkowatych[9]. Do rangi osobnej rodziny wyniesiony został w 1955 roku przez Dennisa Lestona m.in. na podstawie budowy samczych genitaliów[10]. W 1987 roku P.S.S. Durai dokonała rewizji światowej fauny tej rodziny, dzieląc ją na dwie podrodziny i cztery plemiona[7] wyróżniane do dziś[8]. W 1996 roku Lawrence Hubert Rolston i współpracownicy opublikowali katalog światowej fauny Dinidoridae[11]. Dwa kolejne plemiona w obrębie tej rodziny wprowadzone zostały przez Jerzego Adriana Lisa i Annę Kocorek w 2000 i 2014 roku[12][3].

Dinidoridae klasyfikowane są w nadrodzinie tarczówek w obrębie infrarzędu Pentatomomorpha. Tesseratomidae jako ich grupę siostrzaną wskazane zostały przez liczne morfologiczne, molekularne i łączone analizy filogenetyczne, w tym Gapuda z 1991 roku[13], Xie i innych z 2005 roku[14], Li i innych z 2005 i 2006 roku[15][16], Grazii i innych z 2008 roku[17], Kmenta i Vilamovej z 2010 roku[18], Tiana i innych z 2011 roku[19] oraz Lisa i innych z 2012 roku[20].

Zapis kopalny rodziny ograniczony jest do pojedynczego gatunku, Dinidorites margiformis, i pochodzi z eocenu[21].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r G. Cassis, Gordon F. Gross: Zoological catalogue of Australia: Hemiptera: Heteroptera (Pentatomomorpha). CSIRO Publishing, 2002.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Randall T. Schuh, James Alexander Slater: True bugs of the world (Hemiptera:Heteroptera): classification and natural history. Cornell University Press, 1995, s. 225-226. ISBN 0-8014-2066-0. (ang.)
  3. a b c Jerzy A. Lis, Anna Kocorek, Dariusz Ziaja, Paweł Lis. New insight into the systematic position of the endemic Madagascan genus Amberiana (Hemiptera: Heteroptera: Dinidoridae) using 12S rDNA sequences. „Turkish Journal of Zoology”, s. 610-619, 2015. DOI: 10.3906/zoo-1406-27. 
  4. David A. Rider: Plant Host Records - Dinidoridae. W: Plant Host Bibliography [on-line]. Department of Entomology, North Dakota State University. [dostęp 2022-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  5. a b Dávid Rédei. A revision of Sagriva (Hemiptera: Heteroptera: Dinidoridae). „Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae”. 57 (1), s. 73-95, 2017. DOI: 10.1515/aemnp-2017-0059. ISSN 0374-1036. 
  6. Jerzy A. Lis. New genera, new species, new records and checklist of the Old World Dinidoridae (Heteroptera, Pentatomoidea). „Annales of Upper Silesian Museum in Bytom. Entomology”. 1, s. 103–147, 1990. 
  7. a b P.S.S. Durai. A Revision of the Dinidoridae of the world (Heteroptera: Pentatomoidea). „Oriental Insects”. 21, s. 163-360, 1987. DOI: 10.1080/00305316.1987.11835477. 
  8. a b c family Dinidoridae Stål, 1868. W: BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2022-09-01].
  9. C. Stål. Bidrag till Hemipterernas Systematik. „Öfversigt af Kongelige Vetenskaps-Akademiens Förhandlingar, Stockholm”. 24 (7), s. 491-560, 1867. 
  10. D.H. Leston. The aedeagus of Dinidoridae (Hem., Pentatomidae). „Entomologist's Monthly Magazine”. 91, s. 214-215, 1955. 
  11. L.H. Rolston, D.A. Rider, M.J. Murray, R.L. Aalbu. Catalog of the Dinidoridae of the World. „Papua New Guinea Journal of Agriculture, Forestry and Fisheries”. 39 (1), s. 22-101, 1996. 
  12. A. Kocorek, J.A. Lis. A cladistic revision of the Megymeninae of the world (Hemiptera: Heteroptera: Dinidoridae). „Polish journal of entomology”. 69, s. 7–30, 2000. 
  13. V.P. Gapud. A generic revision of the subfamily Asopinae, with consideration of its phylogenetic position in the family Pentatomidae and superfamily Pentatomoidea (Hemiptera-Heteroptera). „The Philippine Entomologist”. 8, s. 865-961, 1991. 
  14. Q. Xie, W. Bu, L. Zheng. The Bayesian phylogenetic analysis of the 18S rRNA sequences from the main lineages of Trichophora (Insecta: Heteroptera: Pentatomomorpha). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 34, s. 448-451, 2005. DOI: 10.1016/j.ympev.2004.10.015. 
  15. H.-M. Li, R.-Q. Deng, J.-W. Wang, Z.-Y. Chen, F.-L. Jia, X.-Z. Wang,. A preliminary phylogeny of the Pentatomo- morpha (Hemiptera: Heteroptera) based on nuclear 18S rDNA and mitochondrial DNA sequences. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 37, s. 313-326, 2005. 
  16. H.-M. Li, R.-Q. Deng, X.-Z. Wang,. Phylogenetic relationships of the Pentatomomorpha (Hemiptera: Heteroptera) inferred from nuclear 18S rDNA sequences. „Zoological Research”. 27, s. 307-316, 2006. 
  17. J. Grazia, R.T. Schuh, W.C. Wheeler. Phylogenetic relationships of family groups in Pentatomoidea based on mor- phology and DNA sequences (Insecta: Heteroptera). „Cladistics”. 24, s. 1-45, 2008. 
  18. P. Kment, J. Vilímová. Thoracic scent efferent system of the Tessaratomidae sensu lato (Hemiptera: Heteroptera: Pen- tatomoidea) with implication to the phylogeny of the family. „Zootaxa”. 2363, s. 1-59, 2010. 
  19. Tian, X., Xie, Q., Li, M., Gao, C., Cui, Y., Xi, L., Bu, W.. Phylogeny of pentatomomorphan bugs (Hemiptera-Heteroptera: Pentatomomorpha) based on six Hox gene fragments. „Zootaxa”. 2888, s. 57-68, 2011. DOI: 10.11646/zootaxa.2888.1.5. 
  20. Jerzy A. Lis, Paweł Lis, Dariusz Ziaja, Anna Kocorek. Systematic position of Dinidoridae within the superfamily Pentatomoidea (Hemiptera: Heteroptera) revealed by the Bayesian phylogenetic analysis of the mitochondrial 12S and 16S rDNA sequences. „Zootaxa”. 3423, s. 61-68, 2012. DOI: 10.11646/zootaxa.3423.1.5. 
  21. T.D.A. Cockerell. Some Eocene Insects from Colorado and Wyoming. „Proceedings of the United States National Museum”. 59, s. 29-39, 1921. 
  • p
  • d
  • e
Rodziny pluskwiaków
Fulgorokształtne
Coleoscytoidea
  • †Coleoscytidae
Fulgoroidea
  • Acanaloniidae
  • Achilidae
  • Achilixiidae
  • cybelowate
  • Derbidae
  • Eurybrachidae
  • Flatidae
  • Fulgoridae
  • †Fulgoridiidae
  • Gengidae
  • Hypochthonellidae
  • Kinnaridae
  • †Lalacidae
  • Lophopidae
  • Meenoplidae
  • †Neazoniidae
  • Nogodinidae
  • ocikowate
  • owoszczowate
  • †Perforissidae
  • †Qiyangiricaniidae
  • Ricaniidae
  • sietnicowate
  • szrońcowate
  • szydlakowate
  • Tropiduchidae
  • †Weiwoboidae
Surijokocixioidea
  • †Surijokocixiidae
Cykadokształtne
Cercopoidea
Cicadoidea
Dysmorphoptiloidea
  • †Dysmorphoptilidae
  • †Eoscarterellidae
  • †Magnacicadiidae
Hylicelloidea
  • †Chiliocyclidae
  • †Hylicellidae
  • †Mesojabloniidae
Membracoidea
  • Aetalionidae
  • †Archijassidae
  • Melizoderidae
  • Myerslopiidae
  • skoczkowate
  • zgarbowate
Palaeontinoidea
  • †Dunstaniidae
  • †Mesogereonidae
  • †Palaeontinidae
Pereborioidea
  • †Curvicubitidae
  • †Ignotalidae
  • †Pereboriidae
Prosboloidea
  • †Prosbolidae
  • †Maguviopseidae
Prosbolopseoidea
  • †Prosbolopseidae
Dipsocoromorpha
Dipsocoroidea
Stemmocryptoidea
Enicocephalomorpha
Enicocephaloidea
  • Aenictopecheidae
  • Enicocephalidae
Pluskwiaki półwodne
Gerroidea
Hebroidea
Hydrometroidea
Mesovelioidea
Leptopodomorpha
Leptopodoidea
  • Leotichiidae
  • †Leptaphelocheiridae
  • Leptopodidae
  • Omaniidae
  • †Palaeoleptidae
Saldoidea
Pluskwiaki wodne właściwe
Corixoidea
Naucoroidea
Nepoidea
Notonectoidea
Pleoidea
Ochteroidea
Cimicomorpha
Cimicoidea
  • Curaliidae
  • dziubałkowate
  • pluskwowate
  • Lasiochilidae
  • Lyctocoridae
  • Plokiophilidae
  • Polyctenidae
  • †Torirostratidae
  • Velocipedidae
  • †Vetanthocoridae
Joppeicoidea
Miroidea
Naboidea
Reduvoidea
Thaumastocoroidea
  • Thaumastocoridae
Tingoidea
Pentatomomorpha
Aradoidea
Coreoidea
Idiostoloidea
Lygaeoidea
Pyrrhocoroidea
Tarczówki
Coelorrhyncha
Peloridiomorpha
  • †Hoploridiidae
  • †Karabasiidae
  • Peloridiidae
  • †Progonocimicidae
Progonocimicomorpha
  • †Progonocimicidae
czerwce
  • Aclerdidae
  • †Albicoccidae
  • †Apticoccidae
  • †Arnoldidae
  • Beesoniidae
  • †Burmacoccidae
  • brzózkowate
  • Conchaspididae
  • Dactylopiidae
  • drewnikowate
  • †Electrococcidae
  • Eriococcidae
  • †Grimaldiellidae
  • †Grohnidae
  • gwiazdoszowate
  • †Hammanococcidae
  • Halimococcidae
  • †Hodgsonicoccidae
  • †Inkaidae
  • †Jersicoccidae
  • †Kozariidae
  • †Kukaspididae
  • kermesowate
  • korowinowcowate
  • †Labiococcidae
  • †Lebanococcidae
  • Lecanodiaspididae
  • †Lithuanicoccidae
  • Margarodidae
  • miłkowate
  • misecznikowate
  • †Pennygullaniidae
  • Phenacoleachiidae
  • Phoenicococcidae
  • †Serafinidae
  • Stictococcidae
  • tarcznikowate
  • †Weitschatidae
  • wełnowcowate
  • zabielicowate
koliszki
  • Aphalaridae
  • Calophyidae
  • Carsidaridae
  • Homotomidae
  • †Liadopsyllidae
  • Liviidae
  • †Malmopsyllidae
  • Phacopteronidae
  • †Protopsyllidiidae
  • Psyllidae
  • Triozidae
mączliki
  • mączlikowate
mszyce
Adelgoidea
Aphidoidea
  • mszycowate
  • Bajsaphididae
  • †Canadaphididae
  • †Cretamyzidae
  • †Drepanochaitophoridae
  • †Oviparosiphidae
  • †Sinaphididae
Genaphidoidea
  • †Genaphididae
Naibioidea
  • †Dracaphididae
  • †Naibiidae
  • †Sinojuraphididae
Palaeoaphidoidea
Phylloxeroidea
  • filokserowate
Tajmyraphidoidea
  • †Burmitaphididae
  • †Grassyaphididae
  • †Khatangaphididae
  • †Lebanaphididae
  • †Retinaphididae
  • †Tajmyraphididae
Triassoaphidoidea
incertae sedis
  • †Archiconiopterygidae
Niesklasyfikowane w podrzędach
  • †Archescytinidae
  • Aviorrhynchidae
  • †Granulidae
  • †Ingruidae
  • †Ipsviciidae
  • †Paraknightiidae
  • †Protoprosbolidae
  • †Saaloscytinidae
  • †Scytinopteridae
  • †Serpentivenidae
  • †Stenoviciidae
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
  • BioLib: 17118
  • GBIF: 3266521
  • INaturalist: 336018
  • ITIS: 1058042
  • NCBI: 236381